روش مطالعه ادبیات فارسی برای امتحان نهایی
درس ادبیات شیرین فارسی مهمترین درس عمومی همه رشتهها بوده و با توجه به ضریب بالای آن، امتحان نهایی ادبیات فارسی تاثیر زیادی در سابقه تحصیلی دانشآموزان دارد با این وجود بدلیل حجم بالای مطالب این درس و بخشهای مختلف آن روش مطالعه خاصی دارد که در این مقاله به آن میپردازیم.
ادبیات فارسی به طور کلی شامل سه بخش قلمرو ادبی، قلمرو زبانی و قلمرو فکری است که هر کدام از این قسمت ها روش مطالعه خاص خود را دارند. علاه بر این تاکید می کنیم که تمام مطالب کتاب اهمیت داشته و ارزش یکسانی دارند به طوریکه از مطالب ترم اول ۱۰ نمره و از مطالب ترم دوم ۱۰ نمره سوال طراحی میشود.
۱) قلمرو زبانی
بخش اول سوالات امتحان نهایی به این بخش اختصاص داشته و حدودا ۷ نمره دارد. سوالات این بخش شامل معنی لغات، املای واژه و دستور زبان است.
معنی لغات
برای پاس خدهی به سوالات معنی لغات لازم است معانی لغات انتهای کتاب را به خوبی مطالعه کنید ولی معانی لغات انتهای کتاب کافی نیست و شما معانی لغات کل کتاب را باید بدانید بنابراین متن درس را بخوانید و زیر کلماتی که معنای آنها را نمی دانید خط بکشید و معانی لغات را به صورت حاشیه نویسی در کتاب یادداشت کنید. علاوه بر این نکتهای که اهمیت دارد این است که در امتحان نهایی معانی لغات در جمله از شما خواسته می شود و باید در هنگام معنی کردن به معنی کلی جمله هم توجه کنید.
املای واژه
سوالات املای واژگان از دیگر سوالات این قلمرو است که حدودا ۲ نمره دارد پس برای کسب نمره این بخش هم متن کتاب را بخوانید و به لغاتی که ارزش املایی دارد توجه کنید و با یک رنگ مشخص آنها را هایلایت کنید. سوالات املای واژگان هم به صورت انتخاب املای درست و یا تشخیص کلمه نادرست در متن سوال می شود و باید با توجه به معنی لغت در جمله املای مناسب را انتخاب کنید.
دستور
سوالات این بخش حدودا ۴ نمره دارد، برای مطالعه این بخش پیشنهاد میکنیم ابتدا نکات دستوری انتهای هر درس را مطالعه کرده و بعد کاربرد هر بخش را در متن درس بررسی کنید. یکی از نکات دستوری مهم در امتحان نهایی ادبیات شناسایی نقش کلمات در جمله است که برای این بخش نیاز دارید مطالب سالهای گذشته را هم مرور کنید.
بررسی زمان فعلها هم از جمله نکات دستوری مهم امتحان نهایی ادبیات فارسی است. کنید برای تسلط در این بخش میتوانید از جزوه معلمتان و یا کتب کمک درسی استفاده کنید.
۲) قلمرو ادبی
مرحله سوم مرحله دوره و تکرار مطالب برای تثبیت یادگیری شما است. پس بعد از مطالعه مرحله دوم کتاب را بسته و آنچه که از متن درس یاد گرفتید را برای خودتان توضیح دهید، اینکار به شما کمک میکند تا هم کاملا مطالب را یاد بگیرید و هم متوجه ضعف خود بشوید بطوریکه اگر توضیحات شما شامل همه گفتههای کتاب باشد روی متن درس تسلط دارید ولی اگر بخشی را نمیتوانید توضیح دهید یا از قلم انداخته اید نیاز است مجددا به کتاب مراجعه کرده و مرحله دوم را تکرار کنید.
آرایه های ادبی
بخش اعظم سوالات این قلمرو مربوط به سوالات آرایههای ادبی است، برای مطالعه آرایههای ادبی ابتدا هر آرایه را که در کتاب آمده است به صورت جداگانه مطالعه کنید و بعد کاربرد آن را در متن درس بررسی کنید به طوریکه متن کتاب را بخوانید و آرایه هر قسمت را مشخص کنید. با تکرار و تمرین و بررسی اشعار و متنهای کتاب میتوانید به خوبی در این بخش هم مسلط شوید. برای خلاصه نویسی این قسمت پیشنهاد میکنیم که برای هر آرایه یک مثال بزنید.
تاریخ ادبیات
این بخش حدود ۱ نمره دارد و برای مطالعه این قسمت کافی است نویسنده و شاعر هر درس را که در انتهای آن مطرح شده است بدانید.
حفظ شعر
مهارت حفظ شعر در امتحان نهایی حدودا ۱ نمره دارد که از تمام شعرخوانیهای کتاب سوال طراحی میشود به این صورت که یک بیت یا یک مصراع شعر به صورت جای خالی مطرح شده و شما میبایست بیت درست را از حفظ بنویسید. برای تسلط روی این بخش پیشنهاد میکنیم که شعر حفظی های کتاب را حتما شبی یکبار مطالعه کنید.
۳) قلمرو فکری
مهم ترین قلمرو، قلمرو فکری است که حدودا ۸ نمره دارد و شامل سوالات درک مطلب، معنی و مفهوم نثر، معنی و مفهوم نظم است.
درک مطلب
درک مطلب ۴ نمره دارد و سوالات این بخش شامل درک مطلب از متون نثر و نظم کتاب است، توجه کنید که منبع اصلی برای امتحان نهایی ادبیات کتاب درسی است پس تمام متون و شعرهای کتاب را به خوبی مطالعه و تحلیل کرده و سعی کنید مفهوم عمیق آنها را درک کنید. در این مرحله نیاز است که به کنایهها و نکات آنها آشنایی داشته باشید تا بتوانید مفهوم متن را درک کنید.
معنی و مفهوم نثر و نظم
معنی و مفهوم نظم شامل معنی و مفهوم شعرهای کتاب است که ۲ نمره داشته و معنی و مفهوم نثر شامل معنی و مفهوم متنهای کتاب است که این قسمت هم ۲ نمره دارد. پس تمام متن های کتاب از جمله متون دروس و روانخوانی ها را مورد بررسی قرار بدهید. در این مرحله برای نتیجه بهتر میتوانید از جزوه معلمتان و کتب کمک درسی هم استفاده کنید.
چگونه امتحان نهایی ادبیات فارسی را ۲۰ بگیریم؟
برای ۲۰ گرفتن امتحان نهایی ادبیات باید روی تمام مطالب ادبیات تسلط پیدا کنید و با توجه به حجم بالای مطالب ادبیات توصیه می کنیم که مطالعه امتحان نهایی ادبیات را به شب امتحان موکول نکنید!
توجه کنید که امتحان نهایی ادبیات ممکن است تعداد سوالات زیاد و کم بارم داشته باشد و شما در جواب دهی سوالات احساس خستگی کنید پس حتما تغذیه شیرین مثل خرما، توت خشک یا شکلات همراه داشته باشید تا در زمان افت قند مصرف کنید.
منبع اصلی برای امتحان نهایی فارسی کتاب درسی است پس با دقت تمام درسهای کتاب را مطالعه کرده و قلمرو های زبانی، ادبی و فکری هر درس را تحلیل کنید و پیش از شروع مطالعه بارم بندی درس ادبیات که در ادامه برای شما گذاشته ایم را مطالعه کنید.
حتما حتما نمونه سوالات امتحان نهایی سالهای گذشته ادبیات را تحلیل و بررسی کنید و در جلسه امتحان قبل از تحویل دادن برگه امتحانی حتما پاسخهای خودتان را چک کنید.
بارم بندی درس ادبیات برای امتحان
قبل از شروع مطالعه برای امتحان نهایی ادبیات فارسی پیشنهاد ما این است که بارم بندی درس ادبیات دهم، ادبیات یازدهم و ادبیات دوازدهم را بررسی کرده و از مطالب مهمتر و پر سوالتر استارت بزنید. این کار باعث میشود شما برنامهریزی بهتری داشته باشید و زمانتان را بهتر مدیریت کنید.
| ردیف | قلمروها | موضوع ها | نمره |
| 1 | زبانی 7 نمره | معنی واژه | 1 |
| املای واژه | 2 | ||
| دستور | 4 | ||
| 2 | ادبی 5 نمره | آرایه های ادبی | 3 |
| تاریخ ادبیات | 1 | ||
| حفظ شعر | 1 | ||
| 3 | فکری 8 نمره | درک مطلب | 3 |
| معنی و مفهوم نثر | 2.5 | ||
| معنی و مفهوم نظم | 2.5 | ||
| جمع نمره | 20 | ||
